<\/p>\n\n\n\n
Merhabalar, bu yaz\u0131m\u0131zda \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n giderek artan ve bir o kadar da pop\u00fcler problemlerinden biri olan, “ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan”<\/strong> bahsedece\u011fiz. Bu kelimeyi duydu\u011fumuz zaman akl\u0131m\u0131za \u00f6ncelikli olarak alkol ve madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 gelmektedir. Ancak ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, uyu\u015fturucu madde ve alkol\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra; davran\u0131\u015fsal ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar olarak da ele al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n K\u0131saca tan\u0131m\u0131n\u0131 yapmam\u0131z gerekirse; ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, bir madde veya davran\u0131\u015f\u0131 d\u00fcrt\u00fcsel ve tekrarlayan bir istekle kullanmak, kullanmay\u0131 b\u0131rakamamak ve bu zararl\u0131 davran\u0131\u015f\u0131 kontrol edememek olarak tan\u0131mlanabilir. Davran\u0131\u015fsal ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klarda alkol, uyu\u015fturucu veya sigara gibi maddeler yerine baz\u0131 davran\u0131\u015flar(kumar, oyun, seks, egzersiz, internet, al\u0131\u015fveri\u015f, yeme\u2026) ki\u015fide ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yarat\u0131r. Davran\u0131\u015fsal ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar da, d\u0131\u015far\u0131dan v\u00fccuda al\u0131nan maddenin beyinde yaratt\u0131\u011f\u0131 haz ile ayn\u0131 etkiyi yarat\u0131r ve ki\u015fiyi; davran\u0131\u015f\u0131 d\u00fcrt\u00fcsel \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrme, a\u015ferme ve yoksunluk gibi ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7lere iter. Bu yaz\u0131da ele alaca\u011f\u0131m\u0131z davran\u0131\u015fsal ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k t\u00fcr\u00fc ise \u201cAl\u0131\u015fveri\u015f Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131(Onyomani)\u201d<\/strong> olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bir bireye al\u0131\u015fveri\u015f ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 diyebilmemiz i\u00e7in o bireyin sat\u0131n alma durumuna kar\u015f\u0131 durdurulamaz \u015fekilde d\u00fcrt\u00fcsel bir istek duymas\u0131, almamak ve kendini durdurabilmek ad\u0131na s\u00fcrekli ve tekrarlayan bir bi\u00e7imde \u00e7aba g\u00f6stermesi, al\u0131\u015fveri\u015fin art\u0131k ki\u015finin i\u015flevselli\u011fine(sosyal, ekonomik, e\u011fitim ve psikolojik) zarar veriyor olmas\u0131 ve bu davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmedi\u011fi zamanlarda \u00f6znel bir s\u0131k\u0131nt\u0131 hissetmesi gerekmektedir. Al\u0131\u015fveri\u015f ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sat\u0131n al\u0131nan nesneden ziyade alma durumunun kendisi bireye haz vermektedir. Birey al\u0131\u015fveri\u015f yapma d\u00fcrt\u00fcs\u00fcyle o nesneyi ald\u0131\u011f\u0131nda kendini iyi hissediyorsa tamamen hazza y\u00f6nelik hareket edebilir hale gelebilir; hatta kimi zaman ihtiya\u00e7 duymad\u0131\u011f\u0131 halde ayn\u0131 nesnenin t\u00fcrevlerinden veya ayn\u0131s\u0131ndan tekrar alabilir. Yani alma davran\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 bir a\u015ferme durumu ger\u00e7ekle\u015fir ve e\u011fer alma ger\u00e7ekle\u015fmezse yoksunluk belirtileri ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n\n\n\n Al\u0131\u015fveri\u015f d\u00fcrt\u00fcs\u00fc geldi\u011fi zaman ki\u015fi derhal o ihtiyac\u0131 gidermek ve hazza ula\u015fmak ister. Bunun i\u00e7in illaki fiyat\u0131 y\u00fcksek \u00fcr\u00fcnler al\u0131nmas\u0131na da gerek yoktur. Ki\u015fi o an, alma duygusunu tatmin edebilmek ad\u0131na \u00e7ok \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck fiyatl\u0131; ihtiyac\u0131 dahi olmayan \u00fcr\u00fcnleri alabilir. Sonucunda ise s\u00fcrekli alma durumu ki\u015finin ekonomik durumunu negatif y\u00f6nde etkiler; kredi kart\u0131 harcamalar\u0131, bor\u00e7 almalar\u0131 beraberinde getirirken; ayn\u0131 zamanda ailesi veya partneri ile olan ili\u015fkilerini de zedeleyerek ki\u015finin bir\u00e7ok y\u00f6nden i\u015flevselli\u011fine zarar verir.<\/p>\n\n\n\n Genel olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ki\u015finin ba\u011f\u0131ml\u0131 olunan nesne kar\u015f\u0131s\u0131nda a\u011flad\u0131\u011f\u0131 haz, o davran\u0131\u015fa veya nesneye ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelmesine neden olur. Bu durumun alt\u0131nda bir\u00e7ok dinamik yatabilir veya bir\u00e7ok d\u0131\u015fsal durum sebep olabilir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde al\u0131\u015fveri\u015f ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131na, di\u011fer bir deyi\u015fle onyomaniye neden olan psikiyatrik rahats\u0131zl\u0131klara; d\u00fcrt\u00fc kontrol ve madde kullan\u0131m bozukluklar\u0131, duygu durumu ve yeme bozukluklar\u0131, ki\u015filik bozukluklar\u0131, ki\u015finin hayat\u0131nda alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 stres gibi \u00f6rnekler verilebilmektedir. Bu rahats\u0131zl\u0131kta, sadece bireyin kendisinde olan nedenler de\u011fil; d\u0131\u015f etken olarak say\u0131labilecek; kredi kart\u0131 kullanma alg\u0131s\u0131, geli\u015fen reklam ve pazarlama teknikleri, internet, aile ve sosyal \u00e7evrenin de etkileri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Ki\u015fi onaylanma, be\u011fenilme ihtiyac\u0131, psikolojik doyum, kendini yeterli ve de\u011ferli hissetme, mutlu olma, heyecan hissetme ve kendine g\u00fcvenini art\u0131rmak i\u00e7in al\u0131\u015fveri\u015f yap\u0131yor olabilir.<\/p>\n\n\n\n B\u00fct\u00fcn bu nedenler ve durumlar her bireye g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterebilmektedir. Di\u011fer davran\u0131\u015fsal ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k t\u00fcrlerinde oldu\u011fu gibi psikolojik yard\u0131m almak bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n alt\u0131nda yatan nedenlerin incelenip \u00fcstesinden gelinmesi ve ki\u015finin ba\u015f etme stratejileri geli\u015ftirmesine yard\u0131mc\u0131 olabilmektedir. Bu konuda ba\u015far\u0131l\u0131 olundu\u011funu g\u00f6steren bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma bulunmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda her ne kadar t\u00fcketim \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 koymakta zorlansak da, kendi durumumuzun fark\u0131na var\u0131p psikolojik iyili\u011fimize y\u00f6nelik olu\u015fturdu\u011fumuz motivasyonla al\u0131\u015fveri\u015f ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcstesinden gelebiliriz.<\/p>\n\n\n\n Sevgilerle<\/p>\n\n\n\n